Μεσογειακή Διατροφή – Κρασί – Από την Ελένη Βαλσάμη Μπάλλα, Α3

krasi2

Κρασί

   Το κρασί (οίνος) είναι ένα αλκοολούχο ποτό προϊόν της ζύμωσης των σταφυλιών ή του χυμού τους (μούστος). Ποτά παρεμφερή του κρασιού παράγονται επίσης από άλλα φρούτα ή άνθη ή σπόρους, αλλά η λέξη κρασί από μόνη της σημαίνει κρασί από σταφύλια.

Το κρασί έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πολλούς λόγους. Είναι αφενός ένα δημοφιλές ποτό που συνοδεύει και ενισχύει ένα ευρύ φάσμα ευρωπαϊκών και μεσογειακών γεύεσεων, από τις πιο απλές κα παραδοσιακές ως τις πιο σύνθετες και αφετέρου αποτελεί σημαντικό γεωργικό προϊόν που αντικατοπτρίζει την ποικιλία του εδάφους και το κλίμα ενός τόπου. Το κρασί χρησιμοποιείται επίσης σε θρησκευτικές τελετές σε πολλούς πολιτισμούς ενώ το εμπόριο κρασιού είναι ιστορικής σπουδαιότητας για πολλές περιοχές.

Ιστορικά στοιχεία

Το αμπέλι από το οποίο προέρχεται το κρασί έχει σύμφωνα με τους παλαιοντολόγους, προϊστορία πολλών εκατομμυρίων ετών. Πριν ακόμα από την εποχή των παγετώνων ευδοκιμούσε στην πολική ζώνη, κυρίως στην Ισλανδία, στην Βόρεια Ευρώπη, αλλά και τη Βορειοδυτική Ασία. Οι παγετώνες περιόρισαν σημαντικά την εξάπλωσή του και επέβαλαν κατά κάποιο τρόπο την γεωγραφική απομόνωση πολλών ποικιλιών, μέρος των οποίων εξελίχθηκαν και σε διαφορετικά είδη. Στην πορεία των χρόνων, διάφοροι πληθυμσοί άγριων αμπέλων μετακινήθηκαν προς θερμότερες ζώνες, κυρίως προς την ευρύτερη περιοχή του νοτίου Καυκάσου. Στην περιοχή αυτή, μεταξύ Ευξείνου Πόντου, Κασπίας Θάλασσας και Μεσοποταμίας, γεννήθηκε το είδος Άμπελος η Οινοφόρος (λατ. Βητής βινιφερα). Οι διαφορετικές ποικιλίες αυτού του είδους καλλιεργούνται και σήμερα. Η διαδικασία της αμπελουργίας λέγεται πως έχει τις ρίζες της στην αγροτική επανάσταση και τη μόνιμη εγκατάσταση πληθυσμών με σκοπό την καλλιέργεια, χρονολογείται δηλαδή γύρω στο 5000 π.Χ. από τους αρχαίους λαούς του Ελλαδικού Χώρου, της Φοινίκης και της Μικρασίας.

winegrapesΟι Αρχαίοι Έλληνες  έπιναν το κρασί αναμειγνύοντας το με νερό, σε αναλογία συνήθως 1:3 (ένα μέρος οίνου προς τρία μέρη νερού). Διέθεταν ειδικά σκεύη τόσο για την ανάμειξη (κρατήρες) όσο και για την ψύξη του. Η πόση κρασιού που δεν έχει αναπτυχθεί με νερό (“άκρατος οίνος’) θεωρείτο βαρβαρότητα και συνηθιζόταν μόνο από αρρώστους ή κατά τη διάρκεια ταξιδιών ως τονωτικό. Διαδεδομένη ήταν ακόμη η κατανάλωση κρασιού με μέλι καθώς και η χρήση μυρωδικών. Η προσθήκη αψίνθου στο κρασί ήταν επίσης γνωστή μέθοδος (αποδίδεται στον Ιπποκράτη και αναφέρεται ως “Ιπποκράτειος Οίνος”) όπως και η προσθήκη ρητίνης.

Ο τρόπος παραγωγής του κρασιού σε παλαιότερες εποχές δεν διέφερε ουσιαστικά από τις σύγχρονες πρακτικές. Είναι αξιοσημείωτο πως σώζονται ως τις μέρες μας κείμενα του Θεόφραστου, τα οποία περιέχουν πληροφορίες γύρω από τους τρόπους καλλιέργειας. Οι Έλληνες γνώριζαν την παλαίωση κρασιού, την οποία επιτύγχαναν μέσα σε θαμμένα πιθάρια, σφραγισμένα με γύψο και ρετσίνι. Το κρασί εμφιαλωνόταν σε ασκούς ή σε σφραγισμένους πήλινους αμφορείς, αλλειμμένους με πίσσα για να μένουν στεγανοί.

Το εμπόριο των ελληνικών κρασιών απλωνόταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο μέχρι την ιβηρική χερσόνησο και τον Εύξεινο πόντο και αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες. Σε αρκετές πόλεις υπήρχαν ειδικοί νόμοι ώστε να εξασφαλίζεται η ποιότητα του κρασιού, αλλά και ενάντια στον ανταγωνισμό και τις εισαγωγές. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η νομοθεσία της Θάσου, σύμφωνα με την οποία πλοία με ξένο κρασί που πλησίαζαν το νησί θα έπρεπε να δημεύονται. Χαρακτηριστικό ήταν το κρασί Δένθις (ίσως το αρχαιότερο κρασί με ονομασία προέλευσης), που παρήγετο στην Δενθαλιάτιδα Χώρα(σημερινή περιοχή Αλαγονίας). Όπως αναφέρει ο Αλκμάν, το περίφημο κρασί Δένθις, ήταν άπυρος οίνος ανθοσμίας (Αλκμάν παρ’ Αθηναίω και Ησύχιος 1 : 31).

Οι Ρωμαίοι ήρθαν σε επαφή με το κρασί και τους Έλληνες αποίκους και τους γηγενείς Ετρούσκους και επιδόθηκαν επίσης στην αμπελοκαλλιέργεια. Με την κατάρρευση της Ρώμης και τις μεταναστεύσεις των λαών η αμπελουργία γνώρισε περίοδο ύφεσης. Σε κάποιες περιοχές η αμπελουργία εγκαταλείφθηκε για αιώνες. Σημαντικό ρόλο στη διάσωση της οινοποιΐας είχαν οι κληρικοί και οι μοναχοί, που χρειάζονταν το κρασί για τελετουργικούς σκοπούς. Την εποχή του Καρλομάγνου και του Μεσαίωνα, η τέχνη του κρασιού γνώρισε ξανά άνθιση.

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οι μεγαλύτερες εκτάσεις γης ανήκαν στην εκκλησιαστική περιουσία και οι μοναχοί επωμίστηκαν την καλλιέργεια των αμπελιών καθώς και την παραγωγή κρασιού. Αυτή την περίοδο μάλιστα πρέπει να εγκαταλείφθηκε και η πρακτική της ανάμειξης του κρασιού με νερό.

Στη Δύση, την ίδια περίοδο, η τέχνη του κρασιού γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Το 16ο αιώνα είχε εξαπλωθεί στην Ισπανία αλλά και στη Γαλλία. Την εποχή αυτή προωθούνται και αρκετές τεχνικές καινοτομίες, όπως η χρήση της γυάλινης φιάλης και φελλού. Επιπλέον γίνεται γνωστή η παρασκευή αφρώδους οίνου (όπως για παράδειγμα η σαμπάνια, που αποδίδεται στον Γάλλο βενεδικτίνο μοναχό Περινιόν).

Οινοποιΐα

Ποικιλία σταφυλιού

Οι ρώγες του σταφυλιού, που αποτελεί και την πρώτη ύλη του κρασιού, περιέχουν σάκχαρα, οργανικά οξέα και νερό (πάνω από Ζʹ0%). Η περιεκτικότητα σε αυτές τις ουσίες εξαρτάται κάθε φορά από την ποικιλία, το υπέδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, αλλά και από την χρονική στιγμή της ωρίμανσης του σταφυλιού. Μετά τη διαδικασία τουτρύγου (συγκομιδής), ακολουθεί η γλευκοποίηση, η διαδικασία δηλαδή κατά την οποία εξάγεται το γλεύκος (ή συνήθως μούστος) από το σταφύλι. Για την έκθλιψη του μούστου χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, συνηθέστερα με χρήση ειδικών μηχανημάτων που χρησιμοποούνται διάφορεςμέθοδοι, συνηθέστερα με χρήση ειδικών μηχανημάτων που  λειτουργούν συνθλίβοντας τοσταφύλι ανάμεσα σε περιστρε΄φομενους κυλίνδρους. Κατά τη γλευκοποίηση, επιβάλλεται η αφαίρεσητων κοτσανιών (αποβοστρύχωση) του σταφυλιού, καθώς είναι επιζήμια τόσο για την γεύση του τελικού κρασιού, όσο και για την υγεία του καταναλωτή.

Στη συνέχεια καολουθεί η τελική διαδικασία της ζύμωσης. το οινόπνευμα που περιέχει τοκρασί παρ΄γεται από τα σάκχαρα του μούστου με την αντίδραση της αλκοολικής ζύμωσης, που επιτελείται από ειδικά ένζυμα, τις ζυμάσες των ζυμομυκήτων. Οι ζυμομύκητες υπάρχουν αδρανοποιημένοι στο φλοιό των στφυλιών και καθώς έρχονται σε επαφή με το μούστο, πολλαπλασιάζονται και επιτελούν τη ζύμωση. Εκτος από αιθυλική αλκοόλη παράγεται κα διοξείδιο του άνθρακα αλλά και μια σειρά δευτερευόντων προϊοντων και ενώσων με καθοριστική σημασία πολλές φορε΄ς για την ποιότητα του οίνου. Η διαδικασία της ζύμωσης διαρκεί συνήθως 825 ημερες. Είναι σύνηθες, να παρατείνεται ή να διακόπτεται η ζύμωση με τεχνικά μέσα, κυρίως μέσω της διατήρησης της θερμοκρασίας σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα αντίστοιχα. Ο χρόνος της ζύμωσης είναι καθοριστικός για το κρασί που θα παραχθεί τελικά. Επιπλέον γίνεται συνήθως λόγος για λευκή και ερυθρή οινοποίηση, ανάλογα με το χρώμα του παραγόμενου κρασιού.

Ιδιαίτερη αξία έχει τέλος και η διαδικασία ωρίμανσης του κρασιού. Θεωρείται γενικά πως ένα κρασί γίνεται καλύτερο όσο παλιώνει, ωστόσο διαφερετικά είδη κρασιού χαρακτηρίζονται Οινοποιΐα

Ποικιλία σταφυλιού

Οι ρώγες του σταφυλιού, που αποτελεί και την πρώτη ύλη του κρασιού, περιέχουν σάκχαρα, οργανικά οξέα και νερό (πάνω από Ζʹ0%). Η περιεκτικότητα σε αυτές τις ουσίες εξαρτάται κάθε φορά από την ποικιλία, το υπέδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, αλλά και από την χρονική στιγμή της ωρίμανσης του σταφυλιού. Μετά τη διαδικασία τουτρύγου (συγκομιδής), ακολουθεί η γλευκοποίηση, η διαδικασία δηλαδή κατά την οποία εξάγεται το γλεύκος (ή συνήθως μούστος) από το σταφύλι. Για την έκθλιψη του μούστου χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, συνηθέστερα με χρήση ειδικών μηχανημάτων που χρησιμοποούνται διάφορεςμέθοδοι, συνηθέστερα με χρήση ειδικών μηχανημάτων που  λειτουργούν συνθλίβοντας τοσταφύλι ανάμεσα σε περιστρε΄φομενους κυλίνδρους. Κατά τη γλευκοποίηση, επιβάλλεται η αφαίρεσητων κοτσανιών (αποβοστρύχωση) του σταφυλιού, καθώς είναι επιζήμια τόσο για την γεύση του τελικού κρασιού, όσο και για την υγεία του καταναλωτή.

redwinesΣτη συνέχεια καολουθεί η τελική διαδικασία της ζύμωσης. το οινόπνευμα που περιέχει τοκρασί παρ΄γεται από τα σάκχαρα του μούστου με την αντίδραση της αλκοολικής ζύμωσης, που επιτελείται από ειδικά ένζυμα, τις ζυμάσες των ζυμομυκήτων. Οι ζυμομύκητες υπάρχουν αδρανοποιημένοι στο φλοιό των στφυλιών και καθώς έρχονται σε επαφή με το μούστο, πολλαπλασιάζονται και επιτελούν τη ζύμωση. Εκτος από αιθυλική αλκοόλη παράγεται κα διοξείδιο του άνθρακα αλλά και μια σειρά δευτερευόντων προϊοντων και ενώσων με καθοριστική σημασία πολλές φορε΄ς για την ποιότητα του οίνου. Η διαδικασία της ζύμωσης διαρκεί συνήθως Ηʹ-ΒʹΕʹ ημερες. Είναι σύνηθες, να παρατείνεται ή να διακόπτεται η ζύμωση με τεχνικά μέσα, κυρίως μέσω της διατήρησης της θερμοκρασίας σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα αντίστοιχα. Ο χρόνος της ζύμωσης είναι καθοριστικός για το κρασί που θα παραχθεί τελικά. Επιπλέον γίνεται συνήθως λόγος για λευκή και ερυθρή οινοποίηση, ανάλογα με το χρώμα του παραγόμενου κρασιού.

Ιδιαίτερη αξία έχει τέλος και η διαδικασία ωρίμανσης του κρασιού. Θεωρείται γενικά πως ένα κρασί γίνεται καλύτερο όσο παλιώνει, ωστόσο διαφερετικά είδη κρασιού χαρακτηρίζονται και από διαφορετική διάρκεια ζωής. Επιπλέον ένα κρασί μπορεί να υποστεί και γήρανση, οπότε και δεν πρέπει να καταναλώνεται. Κύρια επιδίωξη αποτελεί στην πράξη η αργή και ελεγχόμενη οξείδωση του κρασιού. Η διάρκεια της ωρίμανσης του ποικίλλει και συνήθως κυμαίνεται από μερικούς μήνες έως λίγα χρόνια. Γενικά ελάχιστα κρασιά έχουν διάρκεια ζωής άνω των 50 ή 100 ετών, ενώ τα περισσότερεα φθάνουν στην ποιοτική τους κορύφωση εντός μερικών χρόνων.

Ονοματοδοσία και ταξινόμηση

Τα κρασιά είτε ονομάζονται από την ποικιλία σταφυλιών τους είτε από τον τόπο παραγωγής τους. Ιστορικά, τα κρασιά από την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικης και τη Γερμανία ονομάστηκαν αποκλειστικά από την ποικιλία σταφυλιών τους, ενώ κρασιά από την Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία ή την Ελλάδα προσδιορίστηκαν κυρίως από το γεωγραφικό τόπο παραγωγής τους.

Σημαντικό διακριτικό κάθε κρασιού είναι και το χρώμα του. Τα κρασιά διακρίνονται γενικά σε λευκά, κόκκινα και ροζέ. Είναι λανθασμένη ηη γενικευμένη άποψη πως το χρώμα του σταφυλιού καθορίζει και το χρώμα του κρασιού. Στην πραγματικ΄τητα οι χρω στικές ουσίεςτου σταφυλιού περιέχονται στα στερεά μέρη του (στέμφυλα) και επομένως το χρώμα του  σταφυλιού παρέχει το χρώμα του κρασιού μόνο αν και τα τερά του μερη συμμετέχουν στην διαδικασία της ζύμωσης. Ο μούστος τόσο των κόκκινων όσο και των ανοιχτόχρωμων ποικιλιών διαθέτει το ίδιο ανοιχτό χρώμα. Έτσι, κόκκινο κρασί παρ΄γεται από ποικιλίες κόκκινων (ή μαύρων) σταφυλιών με την προϋπόθεση ότι τα στερέα τους μέρη συμμετέχουν στη ζύμωση, ενώ λευτκά κρασιά μπρο΄πυν να παραχθούν από οποιαδήποτε ποικιλία εφόσον τα στερεά μέρη των σταφυλιών παραμένουν στην ζύμωση για ένα πολύ σύντομο χρονικό διαστημα, συνήθως μικρότερο από μία ημέρα.

Τα κρασιά ταξινομούνται ακόμα με το έτος της συκγομιδής σταφυλιών (τρύγος). Συνήθως παράγονται από σταφύλια της συγκομιδής ενός έτους και χρονολογούνται με βάση το έτος αυτό.

Επιπέον υπάρχουν κάποιες ειδικές κατηγορίες κρασιών όπως είναι ο αφρώδης οίνος, ο οποίος περιέχει και το διοξείδιο του άνθρακα (“ανθρακικό”) που παράγεται κατά τη διάρκεια της ζύμφωσης. Το διοξείδιο αυτό δεν εισάγεται επιπρόσθετα στο μπουκάλι εμφιάλωσης, όπως γίνεται στα αναψυκτικά καθώς αυτή η μέθοδος απαγορεύεται. Γαι τον εγκλωβισμό του διοξειδίου στη φιάλη χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, είτε μέσω της εμφιάλωσης του κρασιού πριν ολοκληρωθεί η ζύμωση, είτε μέσω της ολοκλήρωσης της ζυμωσης σε αεροστεγείς δεξαμενές. Εκλεκτότερο παράδειγμα αφρώδους οίνου είναι η γαλλική Σαμπάνια.

Τα κρασιά μπρούν να ταξινομηθούν επίσης ως ξηρά, γλυκά ή ημίγλυκα. Η γλυκύτητα των κρασιών μπορεί να μετρηθεί κατά τη διαδικασία της συγκομιδής αν και στην πράξη καθορίζεται από το ποσό της ζάχαρης που παραμένει στο κρασί μετά από τη ζύμωση. Έτσι, το ξηρό κρασί δεν περιέχει υπόλοιπο ζάχαρης.

Ποικιλίες Κρασιών

Στην Ελλάδα, κύριες αμποελοοινικές περιοχές είναι η Πελοπόννησος, η Κρήτη, η Στερεά Ελλάδα και Εύβοια, η Μακεδονία και η Θράκη. Σημαντικές αμπελουργικές εκτάσεις υπάρχουν επίσης στα νησιά του Αιγαίου whitewineκαι του Ιονίου, στα Δωδεκάνησα και στη Θεσσαλία.

Ποικιλίες που καλλιεργούνται στην Ελλάδα είναι :

Από κόκκινα σταφύλια: Αγιαννιώτικο, Αγιωργίτικο, Αηδάνι μαύρο, Αυγουστιάτης, Βερτζαμί, Βοϊδόματο, Γαλανό, Δημινίτης, Ζαλοβίτικο, Ρειακό, Θράψα, Κολλινιάτικο, Κολινδρινό, Κοτσιφάλι, Κρασάτο, Λαδικινό, Λιάτικο, Λημνιό, Μαντηλαριά, Μαυράθηρο, Μαυροδάφνη, Μαύρο Μεσενικόλα, Μοσχάτο Αμβούργου, Νεγκόσκα, Ξινόμαυρο Σταυρωτό, Παμίτι, Πατρινό.

Από λευκά σταφύλια : Αγούμαστος, Αθήρι, Αηδάνι, Αρακλινό, Ασπρούδα, Ασπροχιώτικο, Ασύρτικο, Αυγουλάτο, Βαρδέα, Βηλάνα, Βιδιανό, Βολίτσα, Γαϊδουριά, Γουστολίδι, Δαφνί, Ζουμιάτικο, Μοσχάτο Σάμου, Μοσχάτο Λευκό, Μοσχάτο Αλεξανδρείας.

Περί

Είμαι θεολόγος, εργάζομαι στο 2ο Γυμνάσιο Καλύμνου, Δωδεκάνησα και είμαι υπεύθυνη πολιτιστικού προγράμματος και έργου etwinning με θέμα μια διαδικτυακή εφημερίδα ελληνική με σχολεία της Ελλάδος και ευρωπαϊκή με κύρια γλώσσα τα αγγλικά και σε συνεργασία με 12 ευρωπαϊκά σχολεία και 10 ελληνικά. Στόχος μου είναι τα έργα αυτά να βοηθήσουν τα παιδιά να αγαπούν να μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν με τρόπο ευχάριστο, να ψυχαγωγούνται κυριολεκτικά, να μάθουν να συνεργάζονται και να αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του συμμαθητή τους το πρόσωπο του Θεού τους, δηλαδή ένα πρόσωπο ανεπανάληπτο σε αξία, μοναδικό και άξιο να μοιάσει στον Θεάνθρωπο Χριστό, προκειμένου η ζωή του να αποκτήσει το πραγματικό της νόημα : τη θέωση εν Χριστώ Ιησού.

Αναρτήθηκε στις Έχω μια ... λιγούρα

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Έγγραφα Αρχείων

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Μαζί με 15 ακόμα followers

Στατιστικά...
  • 45,064 επισκέψεις
kalymnosola

Όλα όσα συμβαίνουν στην Κάλυμνο

Marianna M.

Handmade jewelry with Polymer Clay and Macramé - Cavandoli knots - Χειροποίητα κοσμήματα με πολυμερή πηλό και Macramé – Cavandoli κόμπους

religious

A fine WordPress.com site

My Blog

The greatest WordPress.com site in all the land!

Il Blog di Tino Soudaz 2.0 ( un pochino)

Provando tanto, prima o poi riesco anche se tante cose continuo a non capirle

Α1 - 2ο Γυμνάσιο Καλύμνου

Ζώντας στην κοινωνία της Πληροφορίας

Twitterova družina

nove tehnologije u nastavi

Diving in the Oceans of Knowledge!

A Journey with Our Journal

"Η βασιλεία του Θεού εντός υμών εστιν..."

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ Ι.Μ. ΚΑΛΥΜΝΟΥ-ΛΕΡΟΥ-ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ

Effective Social Networking

How to be an Effective Member of the Top Social Networking Sites

kgerogianni

A topnotch WordPress.com site

ExploreDreamDiscover Talks

Travel, culture, food, and perception

taste of colours

everything has got taste

The Student Gazzete

Getting to know us

XML

4 out of 5 dentists recommend this WordPress.com site

WordPress.com News

Ζώντας στην κοινωνία της Πληροφορίας

The Student Gazette

Getting to know us

Gluten Free Gus

Baking Joy Into Every Gluten-free Bite

Αρέσει σε %d bloggers: